NAST.pl
 
Komiks
  Facebook
Facebook
 
Forum

  RSS RSS

 Strona główna     Zapowiedzi     Recenzje     Imprezy     Konkursy     Wywiady     Patronaty     Archiwum newsów     Artykuły i relacje     Biblioteka     Fragmenty     Galerie     Opowiadania     Redakcja     Zaprzyjaźnione strony   

Zaloguj się tutaj! | Rejestruj

Patronat

McAuley, Paul - "Ogrody słońca"

Gaiman, Neil - "Księga cmentarna" (wyd. 2)

Ukazały się

Shaw, Bob - "Orbitsville"


 Petecki, Bohdan - "Bal na Pięciu Księżycach"

 Wells, Herbert George - "Niewidzialny człowiek"

 Lebbon, Tim - "W nicość"

 Bułyczow, Kir - "Nieziemsko piękna szafa"

 del Toro, Guillermo & Hogan, Chuck - "Wirus" (Zysk i S-ka)

 Douglas, Ian - "Star Carrier. Ciemna materia"

 Weber, David; Lindskold, Jane - "Wojny Treecatów"

Imprezy

Lato z książką
Od: 2014-07-26
Do: 2014-08-12

Avangarda 9
Od: 2014-08-07
Do: 2014-08-10

Sabat Fiction Fest
Od: 2014-08-08
Do: 2014-08-10

Polcon 2014
Od: 2014-09-04
Do: 2014-09-07

Linki


Dukaj, Jacek - "Wroniec"
Wydawnictwo: Wydawnictwo Literackie
Data wydania: Listopad 2009
ISBN: 978-83-08-04392-9
Oprawa: twarda
Format: 148×210mm
Liczba stron: 248
Cena: 39,90 zł



Dukaj, Jacek - "Wroniec"

Najnowsza powieść Dukaja wymyka się schematom i nie przystaje do linii politycznych podziałów. Tylko śmiertelnie poważna tematyka każe powściągnąć podejrzenia o zręczny figiel spłatany krytykom i historykom.
Rzecz dzieje się „w mieście Wrony, nocą”, gdy władzę przejmuje Wroniec i Maszyna-Szarzyna. W scenerii baśniowego koszmaru pojawiają się stada kruków, legitymujący milipanci i pałujący „Złomot”, któremu brakuje na hełmie drugiej i szóstej litery. Ulicami przemykają zastraszeni przechodnie, ciągną się kolejki (choć na półkach leży tylko „Nic, Większe Nic i Całkiem Nic oraz liczne Wyroby Nicpodobne”), a panowie Pozycjoniści, Oporni i Oporniejsi deliberują nad beznadzieją sytuacji i konstatują niezmiennie, że Wrońca nie można pokonać. Po takim świecie wędruje Adaś, mały chłopiec, któremu Wroniec zburzył życie, odbierając dom i rodzinę, a samego Adasia rzucił w wir wydarzeń nieodgadnionych i niebezpiecznych.
Aby skutecznie wyjaśnić, czym „Wroniec” jest, należy przede wszystkim wspomnieć, czym nie jest. Długie i niecierpliwe oczekiwania zdążyły bowiem nawarstwić różnorakie nadzieje i przypuszczenia, a efekt pracy Jacka Dukaja zdaje się wymykać uchylonym już szufladkom krytyków.
Po pierwsze, w świecie Adasia wszystko (nazwy, obrazy, wydarzenia) jest zniekształcone, a ponura rzeczywistość stanu wojennego – nawinięta na szkielet baśniowej konwencji. Ani przez moment czytelnik nie odczuwa jednak, właściwego dla prozy Dukaja, zagubienia w niezrozumiałym świecie-zagadce opisywanym szyfrem neologizmów. We „Wrońcu” wszystkie elementy świata przedstawionego są łatwo rozpoznawalnymi odpowiednikami historycznych postaci i wydarzeń, przefiltrowanymi przez niezbyt złożony, dziecięcy ogląd rzeczywistości i stylistykę dziecięcego koszmaru.
Po drugie, „Wroniec” to jaskółka nowej epoki, kultury wychodzącej w końcu z cienia PRL i rozpoczynającej proces twórczego trawienia przeszłości, eksploatacji i zarazem kształtowania narodowej mitologii. Powieść Dukaja nie jest jednak dla stanu wojennego tym, czym dla powstania warszawskiego był album Lao Che, choć pewnie wielu by tego chciało, a wielu spróbuje taką interpretację forsować.
Nie jest też „Wroniec” brutalnym zderzeniem totalitarnej rzeczywistości z dziecięcym, ufnym i naiwnym pojmowaniem świata. Odrealnienie i groteskowe przerysowanie sprawiają, że historia Adasia bardzo różni się od, przykładowo, opowieści o „Chłopcu w pasiastej piżamie” Johna Boyne’a.
Estetyka „Wrońca” nasuwa raczej skojarzenia z Gaimanowską „Koraliną” czy „Księgą cmentarną” i wydaje się, że – mimo odwołania do ciągle żywego i niezwykle politycznego motywu grudniowej nocy – Dukaj tworzy baśniowy świat, nie aspirujący wcale do wyjaśniania i rozliczania przeszłości.
W jakimś stopniu uprawnione są porównania do „Alicji w krainie czarów” – wskazuje na to skłonność do zabaw słowem, zastępy fantasmagorycznych postaci, pokrętna logika rządząca światem i zwariowane przygody, wyciągane czasem jak króliki z kapelusza. Adaś tym się jednak różni od Alicji, że wpisany jest w bardzo przejrzysty kontekst polityczny i historyczny, co wyklucza postrzeganie jego losów jako beztroskiej przygody.
Zmierzając ku konkluzji – „Wroniec” zręcznie lawiruje między baśnią a okrutną prawdą o historii. Z jednej strony „Wrońca” czyta się przede wszystkim jako mroczną opowiastkę, pełną potworów i przeciwności losu, w której związek z politycznymi realiami ma znaczenie drugorzędne. Z drugiej strony, niektóre sceny – jak walka szarości z kolorami, wizja zapuszczającej korzenie kolejki czy niezrozumiały język komunistycznej biurokracji – mają oczywisty sens metaforyczny właściwy konkretnej epoce. Z jednej strony, powieść jest za krótka, a bohaterowie zbyt nieskomplikowani, aby posądzać Dukaja o zbytnie światopoglądowe zaangażowanie. Z drugiej – bywają sceny (należy do nich przede wszystkim kipiące od symboliki zakończenie powieści i epilog), dotykające głębokiej prawdy o tamtych czasach.
Książkę wydano fenomenalnie. Uderza dbałość o najdrobniejsze detale. 250 stron powieści zdobi ponad setka barwnych ilustracji Jakuba Jabłońskiego, które doskonale uzupełniają prostą, lakoniczną czasem opowieść o intrygujące, baśniowe obrazy pełne szczegółów. Co ciekawe, Jabłońskiemu udało się w niepojęty sposób stworzyć ilustracje kipiące od barw, a jednocześnie doskonale oddające szarość lat osiemdziesiątych i mroczny nastrój opowieści.
„Wroniec” to twardy orzech do zgryzienia zarówno dla fanów twórczości autora, jak i redakcji „Gazety Wyborczej”, która zdążyła już dokonać krytycznoliterackich akrobacji (dość frapujących, trzeba przyznać), aby tylko wziąć w cudzysłów oczywistą w wymowie, pierwszą warstwę powieści.
Wielbicieli prozy Dukaja do lektury zachęcać nie trzeba. Pozostałych powinna przekonać przystępna forma tej powieści i piękne wydanie. Gdyby te argumenty nie wystarczyły – warto rozważyć lekturę z jeszcze jednego powodu. Ten, kto przeczyta „Wrońca”, będzie mógł obserwować kolejne interpretacje i ideowy ferment, jaki Dukaj wywoła. A wywoła. Z całą pewnością.


Autor: Krzysztof Pochmara


Dodano: 2009-11-26 23:42:06
Komentarze
-Jeszcze nie ma komentarzy-
Komentuj


Konkurs

Drugi tom Aaronovitcha do wygrania


Artykuły

Na skraju jutra: książka a film


 Gra o tron subiektywnym okiem (s04e10)

 Gra o tron subiektywnym okiem (s04e09)

 Gra o tron subiektywnym okiem (s04e08)

 Gra o tron subiektywnym okiem (s04e07)

Recenzje

Orbitowski, Łukasz - "Horror show"


 antologia - "I żywy stąd nie wyjdzie nikt"

 Canavan, Trudi - "Złodziejska magia"

 Ćwiek, Jakub - "Dreszcz 2. Facet w czerni"

 Dick, Philip K. - "Krótki, szczęśliwy żywot brązowego Oxforda"

 Lotz, Sarah - "Troje"

 Yancey, Rick - "Badacz potworów"

 "Thorgal: Zdradzona Czarodziejka. Wyspa Wśród Lodów" (audiobook)

Fragmenty

 Lowry, Lois - "Dawca"

 Stephenson, Neal - "Zamęt"

 Aaronovitch, Ben - "Księżyc nad Soho"

 McAuley, Paul - "Ogrody słońca"

 Bear, Greg; Stephenson, Neal; Teppo, Mark - "Mongoliada", tom 1

 Orłowski, Marek - "Miecz Salomona"

 Hill, Joe - "NOS4A2"

 Stephen, King - "Pan Mercedes"

Projekt i realizacja:sismedia.eu       Reklama     © 2004-2014 nast.pl     RSS      RSS