NAST.pl
 
Komiks
  Facebook
Facebook
 
Forum

  RSS RSS

 Strona główna     Zapowiedzi     Recenzje     Imprezy     Konkursy     Wywiady     Patronaty     Archiwum newsów     Artykuły i relacje     Biblioteka     Fragmenty     Galerie     Opowiadania     Redakcja     Zaprzyjaźnione strony   

Zaloguj się tutaj! | Rejestruj

Patronat

Duszyński, Tomasz - "Impuls"

Jemisin, N.K. - "Wrota obelisków"

Ukazały się

Komuda, Jacek - "Galeony wojny" (2017)


 Kornew, Paweł - "Śliski"

 Campbell, Jack - "Przestrzeń zewnętrzna: Strażnik"

 Ziemiański, Andrzej - "Toy Wars" (2017)

 Chima, Cinda Williams - "Zaklinacz ognia"

 Dayton, Arwen Elys - "Podrózniczka"

 Sutherland, Tui T. - "Mroczny sekret"

 Żwikiewicz, Wiktor - "Delirium w Tharsys"

Imprezy

Copernicon 2017
Od: 2017-09-22
Do: 2017-09-24

Linki

Lem, Stanisław - "Szpital Przemienienia"
Wydawnictwo: Wydawnictwo Literackie
Data wydania: Maj 2017
ISBN: 978-83-08-06351-4
Oprawa: miękka
Liczba stron: 292
Cena: 32,90 zł



Lem, Stanisław - "Szpital Przemienienia"

Wiwisekcja duszy


Stanisław Lem ukończył „Szpital przemienienia” jesienią 1946, chwilę przed tym, jak Związek Literatów Polskich na swoim zjeździe proklamował realizm socjalistyczny jako obowiązującą doktrynę artystyczną w Polsce. W praktyce oznaczało to, że wszystkie wydawane w Polsce książki miały wspierać socrealistyczną doktrynę, chwaląc nowy ustrój i projektując bohaterów dojrzewających do roli przodowników pracy na rzecz komunizmu. Skutkiem tych przemian była młodzieńcza przygoda autora z aparatem cenzury, który domagał się nieskończonych korekt, przeróbek i uzupełnień. Lem wykazywał ogromną cierpliwość względem nowej władzy, dopisując nawet nie strony, nawet nie rozdziały ale... całe tomy! W efekcie to, co początkowo miało formę jednej zwartej powieści, stało się pierwszą częścią trylogii zatytułowanej „Czas nieutracony”. Mimo tak daleko idących przeróbek, nie udało się opublikować tej - zdaniem cenzury wciąż nazbyt kontrrewolucyjnej - powieści aż do 1955 roku, gdy zmienił się układ sił politycznych i sytuacja na rynku wydawniczym. Wtedy ukazał się „Czas nieutracony”, którego pierwszą część stanowił właśnie „Szpital przemienienia”. Pierwszą i wyraźnie odstającą literacko od kolejnych tomów. Na tyle, że w 1965 roku książka ta ukazała się jako samodzielna publikacja - i tylko w tej wersji, oczyszczonej z cenzorskich ingerencji, Lem zgadzał się wznawiać w późniejszych latach.

Historia opowiedziana na łamach „Szpitalu przemienienia” jest realistyczna. Czytelnik nie znajdzie tu kosmicznej fantastyki rodem z późniejszych powieści Lema. Znajdzie jednakże typowe dla tego pisarza elementy, przede wszystkim zaś duży udział dywagacji o charakterze filozoficznym. Eseistyka Lema, której oddawał się z upodobaniem równolegle do powieściopisarstwa, wkrada się do fabuły, zmniejszając jej dynamikę i traktując historię jako pretekst do snucia refleksji o ludzkiej kondycji. Zresztą ta "ludzka kondycja" nabiera tu dwuznaczności, bo rzecz dzieje się w szpitalu (psychiatrycznym) i dużo miejsca zajmują rozważania nad relacją ciała i umysłu. Jest to też pole zadumy nad cywilizacją człowieczą, która w latach 40. XX wieku ukazała swą najgorszą stronę w postaci holokaustu.

Fabuła powieści zawiązuje się w momencie, gdy młody lekarz, Stefan Trzyniecki, rozpoczyna praktykę w szpitalu psychiatrycznym. Są lata 40., Polska znajduje się pod okupacją hitlerowskich Niemiec, a ci mają swoje plany co do osób chorych umysłowo. Bohater konfrontuje się zarówno z pacjentami zakładu, jak i z jego personelem. Wprowadzane postaci służą przede wszystkim do zobrazowania różnych postaw i filozofii życiowych. Dwie tendencje wyraźnie dominują. Pierwszą jest nihilizm, w obrębie którego wszystkie kulturowe wartości tracą sens. Drugą - biologiczny pragmatyzm, w całkowicie bezdusznym wydaniu. Tylko pozornie są one przeciwstawne. Zbliżają się w swoich konsekwencjach, w postrzeganiu człowieka jako zlepka komórek, sumy fizjologicznych procesów. Trzyniecki, mimo wysokiej inteligencji, wydaje się ostoją moralności, jednak etyczna postawa nie jest wystarczająca wobec znieczulicy aparatu opresji.

„Szpital przemienienia” to bardzo ciężka i pesymistyczna lektura. Problemy autora z cenzurą wcale nie dziwią. Lem daleki jest od gloryfikacji witalizmu i socrealistycznej doktryny czynu. Ludzkość zapędziła się w ślepy zaułek cywilizacyjnego rozwoju. Trudno znaleźć wyjście z tej - historycznej, filozoficznej, społecznej - sytuacji a cofnąć się o krok nie jest wcale łatwiej. Zauważymy tu filozoficzny klimat powracający często w późniejszych, fantastycznych powieściach Lema. Ten wczesny, inspirowany wydarzeniami wojny utwór pokazuje, że mimo późniejszych przemian politycznych i cywilizacyjnych, Lem pozostał w zasadzie wierny swojej początkowej diagnozie ludzkości.



Autor: Aleksander Krukowski
Dodano: 2017-07-27 07:53:17
Komentarze

Sortuj: od najstarszego | od najnowszego

Ambrose - 23:56 28-07-2017
Ach, czytałem tę książkę parę lat temu, a lektura recenzji rozbudziła wspomnienia - już od pewnego czasu obiecuję sobie ponownie sięgnąć po ten tytuł. Klimat faktycznie jest mocno przytłaczający, pesymistyczny, ale jednocześnie sposób spojrzenia na ludzką naturę, jaki proponuje Lem, skłania do głębszego pochylenia się na dziełem.

Komentuj


Artykuły

Gra o tron subiektywnym okiem (s07e06)


 Gra o tron subiektywnym okiem (s07e05)

 Gra o tron subiektywnym okiem (s07e04)

 Gra o tron subiektywnym okiem (s07e03)

 Gra o tron subiektywnym okiem (s07e02)

Recenzje

Brzezińska, Anna - "Córki Wawelu"


 Bourne, J.L. - "Armagedon dzień po dniu"

 Szrejter, Artur - "Legenda wikingów. Opowieść o Ragnarze Lodbroku, jego żonach i synach"

 Lem, Stanisław - "Dzienniki gwiazdowe II"

 Cherezińska, Elżbieta - "Płomienna Korona"

 Dębski, Rafał - "Ramię Perseusza. Z głębokości"

 Bennett, Robert Jackson - "Miasto schodów"

 Denfeld, Rene - "Zaczarowani"

Fragmenty

 Duszyński, Tomasz - "Impuls" #1

 Butcher, Jim - "Zdrajca"

 Hand, Cynthia; Ashton, Brodi & Meadows, Jodi - "Moja Lady Jane"

 Ryan, Anthony - "Ogień przebudzenia"

 Wilderäng, Lars - "Rozgwieżdżone niebo"

 Ketchum, Jack - "Zabawa w chowanego"

 Tapinas, Andrius - "Wilcza godzina"

 Fletcher, Michael R. - "Bez odkupienia"

Projekt i realizacja:sismedia.eu       Reklama     © 2004-2017 nast.pl     RSS      RSS