Z zimnych i mrocznych nordyckich klimatów – w gorące i słoneczne, nieco przemalowane i ubarwione XVIII-wieczne realia Indii Zachodnich lub, jeśli kto woli: Karaibów. W czasy zbliżone do tych z filmu „Klątwa Czarnej Perły”, epokę korsarzy, piratów, fregat i pierwszych okrętów liniowych. Taką dość niespodziewaną wycieczkę przed „Świtem po bitwie”, ostatnim tomem trylogii nordyckiej, zafundował swoim czytelnikom skandynawista Marcin Mortka. Ale też tłumacz marynistycznych powieści Patricka O'Briana – i to, nomen omen, wiele tłumaczy oraz zdecydowanie optymistycznie nastraja przed lekturą pierwszej połowy „Karaibskiej krucjaty”. Połowy tylko, bo drugą część dylogii, tj.: „La Tumba de las Piratas”, autor dopiero pisze (jej planowany termin wydania to pierwszy kwartał 2006 roku).

Historię przedstawioną na kartach „Płonącego Union Jacka” poznajemy z interesującej i oczywiście subiektywnej perspektywy kapitana fregaty „Magdalena” – Williama O’Connora. Rozliczne perypetie stające się udziałem załogi jego okrętu wypełniają te nieco ponad trzysta stron książki przede wszystkim akcją, ale też: obfitą porcją nienachalnego (a i odpowiednio często zgryźliwego) humoru oraz niemałą dawką odwołań do naszej rzeczywistości i kultury masowej. Jest też – dość frapująca, lecz jak na razie odkryta jedynie w niewielkiej części – spinająca powieść intryga. Zdradzać jej nie zamierzam, acz ośmielę się ponarzekać na moim zdaniem zbyt słabe pierwszotomowe zakończenie. Wydarzenie, które wieńczy „Płonącego Union Jacka” jest bowiem dość mało znaczące. Autor zdaje się próbował to zamaskować efektownością, ale ciut przedobrzył: wyszło raczej efekciarsko i, chyba niezamierzenie, groteskowo. Słabo też z fantastyką: magią czy inną fantasmagorią – tych jest jak na lekarstwo; mniej nawet niż w choćby takoż niegrzeszącej pod tym względem „Pieśni Lodu i Ognia”. Lecz to, tak jak w przypadku cyklu George’a R. R. Martina, dobrze, naprawdę dobrze robi całej opowieści – to, co nierealne, czai się gdzieś na obrzeżach, peryferiach przedstawionych wydarzeń; z rzadka tylko stając w pełnej krasie przed oczyma czytelnika, pozostaje tajemnicze i intrygujące.

Mocną stronę pierwszej części „Karaibskiej krucjaty” stanowią bez wątpienia bohaterowie – żegnający się ze zdrowym rozsądkiem i umiejętnością racjonalnej oceny sytuacji ilekroć w grę wchodzą emocje i porywy serca: kapitan załogi Billy O’Connor, chorobliwie pedantyczny dżentelmen i dowódca oddziału piechoty morskiej w jednej osobie: Edward Love (u którego wyrazem najgłębszego zdziwienia jest ledwie zauważalnie podniesiona brew), artylerzysta-piroman, uzależniony od prochu: Holender Avgusto Zeeman, czy maniakalny, żyjący w odwiecznej i, jak się zdaje, dozgonnej symbiozie z okrętem: hiszpański cieśla Sanchez – to tylko co jaskrawsze przykłady z całej hurmy barwnych, zwariowanych postaci, na które natrafiamy w czasie lektury „Płonącego Union Jacka”.

Przy każdej książce typu marynistycznego czy militarnego pojawia się niebezpieczeństwo przeładowania jej specjalistycznym słownictwem – technikaliami, które u przeciętnego czytelnika powodują w najlepszym razie pomijanie zbędnych, bo zupełnie abstrakcyjnych i często niezrozumiałych dlań opisów, a w najgorszym: zniechęcenie i rzucenie powieścią w kąt. Moim zdaniem w „Karaibskiej...” tak zwane „technobabble” utrzymane jest w normie, pozostaje środkiem, a nie celem samym w sobie (co warte podkreślenia i braw dla autora z uwagi na to, że poznajemy świat przedstawiony oczami kapitana okrętu). Ale oczywiście gwarancji, że czyjś próg tolerancji na bukszpryty, groty, brasowanie lub reje nie zostanie przekroczony, nie ma.

„Płonący Union Jack” to udana awanturnicza historia w realiach, które, choć niesłychanie widowiskowe i intrygujące (który chłopak nie pragnął w młodości choć przez moment, jako pirat czy korsarz, przenieść się nad Karaibskie Morze i przeżyć przygodę na wzór tej z „Wyspy skarbów” Roberta Louisa Stevensona?), o dziwo rzadko są w literaturze wykorzystywane. Wrażeń płynących z lektury nie psują niewielkie uchybienia. Toną one bowiem w powodzi przedniej rozrywki, jakiej bez skrępowania dostarcza nam Marcin Mortka. I o to chodzi.