Niedawno, przy okazji recenzji „Kroków w nieznane 2009”, napisałem, że rzadkością na naszym rynku fantastycznym są antologie zagranicznych opowiadań – informacje o krótkich formach z Zachodu czerpiemy więc głównie z Nowej Fantastyki i wydawanych od czasu do czasu zbiorów opowiadań. Tym bardziej cieszy, że Copernicus Corporation zdecydowało się na wydawanie serii antologii, w której pierwszą pozycją jest „Antologia nowej science fiction”. Przywołanie serii „Kroków w nieznane” nie jest zresztą pozbawione znaczenia, jak do tej pory cztery opowiadania z omawianej tu książki trafiły do pozycji wydawanych przez Solaris¹⁾.

Jednym z najbardziej nośnych tematów w science fiction jest opisywanie kontaktu o obcymi, przybyszami z odległych planet. Mimo upływu lat ten motyw jest nadal powszechnie wykorzystywany, szczególnie w krótkiej formie; nie mogło więc go zabraknąć i w tym zbiorze. Symptomatyczne jednak, że obecnie sam opis spotkania z kosmitami nie zawsze stanowi sedno utworów, ale jedynie pretekst do zastanowienia się nad innymi kwestiami. Przykładowo Ian Watson zastanawia się nad zakresem wolności i skłonnością do narzucania sobie samemu pewnych ograniczeń i więzów. Kilka tekstów zahacza o inny często pojawiający się motyw w literaturze sf – wiarę, teologię. Nie zabrakło też jakże klasycznego tematu, czyli podróży w czasie, serwowanego przez Petera F. Hamiltona.

Znacznie więcej w zbiorze jest jednak tekstów łączących ze sobą wiele inspiracji, eklektycznych. Znaczące, że antologię otwiera opowiadanie Jeffreya Thomasa osadzone w realiach niedawno u nas wydanego „Punktown”. Opowiadanie to – swoją drogą jedno z lepszych w zbiorze – przygotowuje czytelnika do zagłębienia się w urozmaicony świat science fiction. By nie być gołosłownym – na przykład Neal Asher czerpie z tradycji steampunkowych łącząc je z biotechnologią, a Tony Ballantyne prezentuje nowy sposób prowadzenia wojen. Na swój sposób interesujące i oryginalne, choć nieco przydługie w stosunku do wyjściowego pomysłu, jest opowiadanie duetu Mike Resnick-David Gerrold, w którym autorzy tworzą delikatny pamflet na osobę Philipa K. Dicka (a także innych pisarzy amerykańskich lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych ubiegłego wieku).

Problemy współczesne w przyszłość przenoszą Mary Truzillo i Simon Ings. Ta pierwsza łączy ekologię z przemocą, pokazując niejednoznaczność moralną ludzkich zachowań. Ings natomiast podejmuje – choć w tle – temat migracji i przemytu ludzi (akurat w tym ujęciu przedstawionego w makabryczny sposób).

Teksty wybrane przez George’a Manna są zróżnicowane, choć nie pokazują całego spektrum science fiction; gatunku wszak bardzo zróżnicowanego, o rozmaitych nurtach i autorach fascynujących się odmiennymi kwestiami. Co prawda moim zdaniem nie należy brać słowa „nowej” w tytule antologii śmiertelnie poważnie, wszak już w samym składzie autorskim pojawiają się zarówno nazwiska starych i uznanych twórców (Aldiss, Resnick, Baxter), jak i autorzy dopiero zdobywający popularność, mało znani (np. Di Filippo, Lake) – przynajmniej nad Wisłą. Również w poruszanej tematyce znaleźć można fascynację klasyką (z tekstem Baxtera na czele), choć sporo jest też opowiadań wykorzystujących idee i problemy żywe, istotne dla współczesnego człowieka. Wiele opowiadań, choć osadzonych w realiach fantastycznych, traktuje o uczuciach, wykorzystując sztafaż science fiction do uwypuklenia kluczowych kwestii. Wydaje się, że właśnie w tym tkwi obecnie siła fantastyki naukowej; w umiejętnym znalezieniu równowagi między tym co racjonalne, naukowe, i tym, co ludzkie, emocjonalne.

Jak w niemal każdym zbiorze, tak i w „Antologii nowej science fiction” poziom zaprezentowanych opowiadań jest rozmaity; nie ma jednakże w niej utworów słabych – trafiło się co najwyżej kilka średnich. Powyżej wymieniona została tylko część tekstów zbioru, nie ograniczona do najwybitniejszych pozycji. Część tematyki zdradziłem, reszta czeka na odkrycie przez czytelnika.

---

¹⁾ W „Krokach nieznane 2008” ukazały się: „Trzecia osoba” Tony’ego Ballantyne’a, „Ostatni kontakt” Stephena Baxtera oraz „Efekt Bowdlera” Jamesa Lovegrove’a. Natomiast do „Kroków w nieznane 2009” trafiła „Impreza pożegnalna” Erica Browna (pod tytułem „Przyjęcie pożegnalne”).