„Jak to na wojence ładnie”. Te znane słowa starej ułańskiej pieśni najlepiej oddają charakter i klimat debiutanckiej powieści małżeńskiego tandemu Anny Brzezińskiej i Grzegorza Wiśniewskiego „Za króla, ojczyznę i garść złota”. No bo jak nie ma być ładnie? Tutaj każdy znajdzie coś dla siebie, np. miotacz płomieni czy prawie latający dywan. Nudzić się nie sposób: to natarcie Boschów do odparcia, to Francuzki do pocieszenia, to smok do zabicia. Istny raj dla prawdziwych mężczyzn. A takimi bez wątpienia są główni bohaterowie powieści – grupa młodych Australijczyków rzucona przez wichry wojny do walki z kaiserowskimi Niemcami. Biedni ci Germańcy – gdyby wiedzieli, z kim będą musieli walczyć, pewnie zastanowiliby się dwa razy, zanim wywołaliby konflikt światowy. A tak przyszło im się zmierzyć z przeciwnikiem będącym połączeniem „Parszywej dwunastki” i bohaterów „Złota dla zuchwałych”.

Sam pomysł na powieść wydawał mi się dosyć ryzykowny. W Polsce ze świecą szukać książek mówiących o wojnie, a już szczególnie którejś z dwóch światowych, i utrzymanych w konwencji humoreski. Mnie przychodzi do głowy jedynie „Cafe Pod Minogą” Wiecha oraz „Przygody kanoniera Dolasa” Sławińskiego. Tymczasem „Za króla, ojczyznę i garść złota” atakuje czytelnika humorem z każdej strony. Największą frajdę sprawiają barwne opowieści o losach poszczególnych australijskich żołnierzy. Wierzcie, że jest, o czym posłuchać. W końcu nie każdy oddział składa się z piromana Reda, wszędobylskiego Kurczaka, zasłaniającego drzewa Wielkiego Billa, obdarzonego szamańską mocą aborygena oraz byłego bushrangera. Każdy z nich już z osobna jest niebezpieczny dla otoczenia, razem są nie do powstrzymania.

Źródłem humoru jest także zetknięcie się naszego świata z magicznym Neverlandem. Nasi dzielni bohaterzy w pogoni za wozem wypełnionym złotem trafiają bowiem do krainy fantasy. Jednakże i tutaj mężni synowie Australii nie pozwalają sobie pluć w kaszę. Na nic zda się magia czy zastępy rycerzy, gdy w ruch pójdą nowoczesne karabiny. Co ciekawe, fakt nagłego znalezienia się w zupełnie innej bajce nie robi na nich większego wrażenia. Ba, próbują wytłumaczyć sobie widziane cuda na swój sposób. I tak smok to dla nich samolot, a magiczna mgła – kolejny atak gazowy.

Oczywiście taka konwencja powieści nie każdemu musi przypaść do gustu. Ktoś może zarzucić autorom, że nie opisują w należyty sposób koszmaru I wojny światowej, że u nich jest ona tylko okazją do przeżycia kolejnej zwariowanej przygody. Czy słusznie? Na pewno zabrakło w tej książce chociaż odrobiny głębszych przemyśleń, momentu refleksji. Akcja toczy się wartko, a wydarzenie goni wydarzenia, ale wszystko to jest jakby puste. Wydaje mi się, ze od pani Anny Brzezińskiej można było oczekiwać czegoś więcej. Z drugiej strony – czy wciąż musimy tkwić w dusznej martyrologii? Należy przy tym zaznaczyć, że recenzowana powieść jest pierwszą z planowanej serii, więc być może pewne akcenty ulegną przesunięciu.

Jaka jest powieść duetu Brzezińska-Wiśniewski? Przede wszystkim inna od tego, do czego przywykli wielbiciele „Sagi o Twardokęsku”. Zapomnijmy więc o mrocznym świecie fantasy, gdzie bogowie toczą między sobą odwieczną wojnę. Nie napotkamy tu również postaci o zbyt złożonym charakterze. Porzućmy nadzieje o epickiej fabule rozpisanej na setki stron. W zamian otrzymujemy powieść będącą doskonałą rozrywką na długie jesienne wieczory, a dodatkowo napisaną świetnym stylem.