NAST.pl
 
Komiks
  Facebook
Facebook
 
Forum

  RSS RSS

 Strona główna     Zapowiedzi     Recenzje     Imprezy     Konkursy     Wywiady     Patronaty     Archiwum newsów     Artykuły i relacje     Biblioteka     Fragmenty     Galerie     Opowiadania     Redakcja     Zaprzyjaźnione strony   

Zaloguj się tutaj! | Rejestruj

Patronat

Majka, Paweł - "Berserk. Spowiednik"

Ruocchio, Christopher - "Imperium ciszy"

Ukazały się

Douglas, Ian - "Star Carrier. Światłość"


 Ziębiński, Robert - "Piosenki na koniec świata"

 Palmer, Ada - "Siedem kapitulacji"

 Pilipiuk, Andrzej - "Przeszłość dla przyszłości"

 antologia - "Wigilia pełna duchów"

 Chesterton, Gilbert Keith - "Człowiek, który był Czwartkiem"

 Węcławek, Dominika - "Skoczkini. Zapiski z międzygwiezdnego lotu"

 Rusnak, Marcin - "Diabły z Saints"

Linki

Grabiński, Stefan - "Demon ruchu i inne opowiadania"
Wydawnictwo: Zysk i S-ka
Data wydania: Wrzesień 2011
ISBN: 978-83-7506-670-8
Oprawa: twarda
Format: 135 x 205 mm
Liczba stron: 544
Cena: 39,90 zł



Grabiński, Stefan - "Demon ruchu i inne opowiadania"

Opowieści niesamowite


Literatura grozy bazuje na ludzkich lękach, a te ulegają zmianom wraz z upływem lat. I chociaż istnieje kilka uniwersalnych tematów wywołujących wśród czytelników przynajmniej uczucie dyskomfortu, to coraz mocniejsze epatowanie horrorem i przemocą sprawia, że coraz trudniej wzbudzić wśród odbiorców prawdziwy strach. Pisarze tacy jak Stefan Grabiński mieli łatwiej – wystarczyło dodać odrobinę niesamowitości, wykorzystać pradawne lęki i nowe zagrożenia, by tworzyć utwory poruszające ludzi. Obecnie teksty te, zawarte m.in. w „Demonie ruchu i innych opowiadaniach” nie wywołują większych emocji, ale podczas ich lektury warto się zastanowić, co też mogli odczuwać nasi antenaci.
Określenie twórczości Grabińskiego mianem horroru czy też literatury grozy, jest obecnie zdecydowanie na wyrost. Bliższa rzeczywistości jest nazwa zaczerpnięta ze zbioru Edgara Alana Poe, czyli opowieści niesamowite: historie dziwne, nierzeczywiste i anormalne, ale jednocześnie niewywołujące dreszczy tak charakterystycznych dla współczesnego horroru. Opowiadania z „Demona ruchu...” pokazują rzeczywistość jedynie lekko wykrzywioną, anormalną poprzez wprowadzenie jednego – często bardzo drobnego – nadnaturalnego elementu. Obecnie zabieg ten, chociaż stosowany, nie należy do powszechnych narzędzi twórców tego gatunku, a jeśli nawet jest wykorzystywany, to część nierzeczywista jest znacznie mocniej eksponowana. Tymczasem u Grabińskiego w niektórych utworach można się wręcz zastanawiać, czy on w ogóle istnieje.
Zawarte w zbiorze opowiadania poruszają kilka grup tematów. Najwięcej tekstów – w tym tytułowy – poświęconych jest kolei i związanym z nią zagrożeniom. Mamy więc pociąg widmo, nadprzyrodzone siły dążące do powodowania katastrof kolejowych, tajemniczych pasażerów czy wreszcie opowiadania, w których pędzące wagony są tylko scenerią dla innych wydarzeń. W czasach Grabińskiego (1887-1936) kolej nie była już nowością na ziemiach polskich, ale autor bazował na obawie przed nieznaną lub niezrozumiałą dla zwykłych ludzi technologią, nadając jej nadnaturalny wymiar. Wykorzystał nie tyle zabobon i tradycję, ile wybiegł w przyszłość, ku nowoczesności (zresztą przynajmniej jedno opowiadanie ze zbioru można uznać za futurystyczne).
Dla kontrastu w „Demonie ruchu...” znalazło się też miejsce dla tekstów bazujących na czymś zupełnie innym: instynktach i atawistycznych lękach. W tej części przeważają fabuły związane z obawami lub fascynacją najpotężniejszym z żywiołów, czyli ogniem. Pojawiają się również opowiadania o ludzkim pożądaniu, gdzie bohater zmuszony jest opierać się – nierzadko nieskutecznie – zakusom pięknej i demonicznej femme fatale, co przeważnie doprowadza do tragicznego końca.
Mimo pozornego urozmaicenia poruszanych wątków i różnorodnej tematyki, teksty Grabińskiego charakteryzuje dosyć duża schematyczność. Podobnie jak to czynił H. P. Lovecraft, tak i polski pisarz bazował na kilku szkieletach fabularnych, w których zmieniał postaci, scenerię czy kolejność zdarzeń. W efekcie po początkowym zaciekawieniu, z czasem lektura zbioru zaczyna być nużąca.
Zbiór Grabińskiego stanowi interesującą, chociaż nie na dłuższą metę, wycieczkę w przeszłość. Pozwala wejrzeć w odlegle już czasy i umożliwia przynajmniej częściowe zrozumienie mentalności ówczesnych ludzi, szczególnie na polu ich obaw i lęków. Jest to także możliwość zapoznania się z powolną, ale jednak zachodzącą ewolucją języka polskiego – część używanych przez autora zwrotów zmieniła znaczenie, wyszła z obiegu lub uznawana jest obecnie za dziwaczne.
Twórczość Grabińskiego nie do końca wytrzymała próbę czasu. Chociaż poruszana tematyka nadal potrafi być wykorzystywana przez twórców, to środki jej przekazu się zmieniły. Przy lekturze nie odczuwa się dreszczu emocji czy niesamowitości, która zapewne towarzyszyła współczesnym autorowi czytelnikom. „Demona ruchu i inne opowiadania” można obecnie traktować głównie jako ciekawostkę, gdyż o ekscytacji płynącej z czytania należy zapomnieć.

Recenzja pierwotnie ukazała się w 18. numerze Literadaru.



Autor: Tymoteusz „Shadowmage” Wronka


Dodano: 2012-06-11 20:00:31
Komentarze

Sortuj: od najstarszego | od najnowszego

Orcio - 21:36 11-06-2012
Skoro dziś określa się np. Twardocha jako pisarza fantastyki (i to jest dopiero kuriozum) to tym bardziej można powiedzieć, że Grabiński to horror.

Shadowmage - 21:40 11-06-2012
Zmień konika, ten też już stał się nudny :P

Orcio - 23:26 11-06-2012
Nudny nie nudny, ale przynajmniej słuszny.

Komentuj


Artykuły

Nie tylko Netflix animuje króliki, czyli „Wodnikowe Wzgórze” przez dekady


 Gra o tron subiektywnym okiem (s08e06)

 Gra o tron subiektywnym okiem (s08e05)

 Gra o tron subiektywnym okiem (s08e04)

 Gra o tron subiektywnym okiem (s08e03)

Recenzje

Raduchowska, Martyna - "Fałszywy Pieśniarz"


 Abercrombie, Joe - "Szczypta nienawiści"

 Eames, Nicholas - "Krwawa Róża"

 Kisiel, Marta - "Małe Licho i anioł z kamienia"

 Le Guin, Ursula K. - "Cała Orsinia"

 Lawrence, Mark - "Święta siostra"

 Aldiss, Brian W. - "Cieplarnia"

 Abercrombie, Joe - "Ostateczny argument" (oprawa twarda)

Fragmenty

 Simon, Lars - "Lennart Malmkvist i osobliwy mops Buri Bolmena"

 Foster, Alan Dean - "Obcy"

 Hendel, Paulina - "Droga Dusz"

 Cook, Glen - "Port Cieni"

 Zbierzchowski, Cezary - "Distortion"

 Rak, Radek - "Baśń o wężowym sercu"

 Petrucha, Stefan - "Marvel: Spider-Man. Wiecznie młody"

 Kańtoch, Anna - "Diabeł w maszynie"

Projekt i realizacja:sismedia.eu       Reklama     © 2004-2019 nast.pl     RSS      RSS