Jakub Ćwiek lubi zaskakiwać. Po stworzeniu serii opowiadań o Lokim, napisał dwie powieści utrzymane w konwencji grozy i kiedy wydawało się, że znalazł niszę, w której będzie tworzył, raz jeszcze zrobił woltę. „Ofensywę oszustów”, bo o niej będzie mowa, trudno jest przypisać do konkretnego gatunku. Tematycznie trzy opowiadania, z których składa się książka, utrzymane są w konwencji urban fantasy z przebłyskami grozy lub nawet komedii. Taki zabieg daje nie tylko szerokie pole do popisu, ale przede wszystkim szansę do pokazania wszechstronności.

Punktem wyjściowym opowiadanej historii stanowi spotkanie trzech osób w jednym z kairskich hoteli. Nie łączy ich nic oprócz zaproszenia od tajemniczego pracodawcy oraz wydarzeń z przeszłości, w których sporą rolę odegrała... magia. Co ciekawe wszystkie te osoby są postaciami jak najbardziej autentycznymi, a część wspomnianych w utworze wydarzeń rzeczywiście miała miejsce.

Narratorem „Przekleństwa Bella” jest Jasper Maskelyne, iluzjonista, który wykorzystał swój talent w służbie wywiadu Wielkiej Brytanii. Jego opowieść rozgrywa się na początku II wojny światowej. Sztukmistrz otrzymuje nietypowe zlecenie: ma przejąć majątek zamożnego szwajcarskiego bankiera, prywatnie zwolennika Hitlera. W grę wchodzi olbrzymia fortuna, a drogą do jej pozyskania staje się sprytnie pomyślana maskarada. Największą zaletą opowiadania jest jej iluzjonistyczna oprawa. Ćwiek prezentuje kolejne elementy układanki, ale do końca ukrywa ich znaczenie. Całość przypomina, przy zachowaniu wszelakich proporcji, „Prestiż” Christophera Priesta i chociaż nie jest aż tak błyskotliwa, idealnie sprawdza się jako wprowadzenie w świat „Ofensywy szulerów”.

Drugi zabiera głos polski pilot Jan Zumbach. „Duchota nad Northolt” to opowieść o bitwie o Anglię, ale nie do końca takiej, jaką znamy z podręczników historii. Chyba, że do wydarzeń prawdziwych zaliczymy obecność gremlinów i ducha Czerwonego Barona. Brzmi poważnie, ale historia Zumbacha jest najlżejsza w tonie z całej książki. Polscy piloci to prawdziwi luzacy, którzy z równym zapałem walczą z Niemcami, co uganiają się za „spódniczkami”. I chociaż nie jest to obraz dużo odbiegający od prawdziwego, uważam, że Ćwiek nieco na siłę starał się być zabawny. W efekcie dowcip miejscami ostro pikuje w dół.

„Pentazylea na plan” zaskakuje najbardziej. Po pierwsze główną rolę odgrywa Leni Riefenstahl, niemiecka reżyserka przez wielu uważana za zwolenniczkę i propagandystkę hitleryzmu. Z opowiadania Ćwieka wyłania się inny obraz; kobiety-artystki, którą zafascynowała nie sama ideologia, ale, jak wielu innych, osoba Adolfa Hitlera. Jednak chociaż istotny, ten wątek nie jest najważniejszy. Dużo ciekawszy jest motyw jej związku z tajemniczym Dawidem. Mistyka łączy się z rzeczywistością, mity z narodzinami faszyzmu, herosi ze zbrodniarzami. Autorowi udało się przy tym zachować umiar, a składniki są dobrane w idealnych proporcjach. Najlepszy tekst książki.

Trzy różne postaci, trzy historie, a to dopiero początek. Pierwszy tom „Ofensywy szulerów” wciąga, chwilami oczarowuje, a przede wszystkim zaostrza apetyt na ciąg dalszy. Tym bardziej, ze zakończenie książki sugeruje nie lada atrakcje. Warto również kilka słów poświęcić samemu autorowi. Ćwiek po raz kolejny jawi mi się jako jeden z najciekawszych, a na pewno najwszechstronniejszych pisarzy młodego pokolenia. Nienaganny styl, sprawnie prowadzona fabuła, ciekawe postaci, mnóstwo popkulturowych aluzji i nawiązań. Do tego umiejętność snucia opowieści – raz zaskakujących, po chwili komicznych, innym razem zmuszających do refleksji. Pisząc recenzję „Liżąc ostrze”, wspomniałem o określeniu, jakie przylgnęło do Ćwieka – „polski Gaiman”. „Ofensywa szulerów” dobitnie pokazuje, że coś w tym jest.